Innovatie is: een wit vel en van niets naar iets

Tijdens het schrijven van mijn vorige blogpost, waarin ik verslag deed van een congres, werd het me opeens opnieuw heel duidelijk: ik begin het liefst vanuit het niets, met een leeg wit vel papier, om daar vervolgens iets van te maken. Dat vind ik veel makkelijker dan een verslag maken van een bijeenkomst, het bijschaven van een presentatie van iemand anders of het schrijven van een tekst in opdracht.

Toen ik bezig was met mijn blogpostverslag, merkte ik namelijk aan alle kanten hoeveel tijd en moeite me dat kostte. Het piepte en kraakte in mijn hoofd en het voelde alsof ik een enorme inspanning moest leveren, terwijl er eigenlijk al zoveel was. Want ik had uitgebreide digitale aantekeningen gemaakt en kon een deel daarvan zo overzetten in mijn blogpost. En toch bleef het maar wringen en knellen.

Een autonome geest

Op dat moment dacht ik aan de vraag die ik mijn leidinggevende bij de innovatie-afdeling van Postbank/ING ooit stelde: ‘Waarom wil niet niet iedereen graag op deze afdeling werken?’. Hij begon me uit te leggen dat aardig wat mensen helemaal niet houden van lege witte vellen en zich evenmin prettig voelen bij niet weten wat je te wachten staat als je ‘s ochtends op je werk komt. En hij voegde eraan toe dat waarschijnlijk juist mensen in dienst van een bank-verzekeraar als ING op zoek zijn naar zekerheid, want dat was toen, naast een goed inkomen, het kenmerk van werken voor zo’n bedrijf.

En omdat ik blijkbaar nog steeds verbaasd keek, zei hij ‘Jij hebt nu eenmaal een autonome geest en daarom kan jij je dat maar moeilijk voorstellen’ en tenslotte voorspelde hij dat ik weg zou gaan bij de bank. Hij bleek toen al te weten wat ik zelf nog niet wist: Zo’n autonome geest voelt zich op de lange termijn niet thuis in een bedrijf dat vol zit met zekerheidszoekers. En hij heeft gelijk gekregen, want ik ben weggegaan.

Van niets naar iets

En het is inderdaad makkelijker om van niets iets te maken als je eigen baas bent. Omdat je telkens opnieuw zelf bepaalt of het een wit vel of een al beschreven vel wordt. Vermoedelijk heb ik daarom nu nog meer moeite met het schrijven van zo’n congresverslag, omdat ik als ondernemer bijna alleen nog maar autonoom bezig ben.

Niet dat ik buiten de maatschappij sta of dat ik niet met anderen samenwerk, dat is zeker niet het geval, maar ik heb gelukkig geen last meer van al die regels, processen en procedures die binnen grote organisaties voor zekerheid lijken te zorgen maar die innovatie alleen maar in de weg staan.

Van dat gesprek heb ik veel geleerd. Ik besef sindsdien dat lang niet iedereen zo dol is op witte vellen als ik zelf en dat ik daar rekening mee moet houden als ik mensen mee wil nemen in een verandertraject. Ik moet ze dus niet te snel los willen laten nadat ze jaren gewend zijn geweest om dingen op precies dezelfde voorgeschreven manier te doen maar ze helpen totdat ze niet meer bang zijn voor een wit vel. Bovendien besef ik nu dat die angst voor het witte vel bij sommigen altijd zal blijven bestaan en dat ik daar niks aan kan veranderen.

En dat maakt me ook benieuwd ben naar jullie voorkeuren. Vertrek je graag vanuit het niets of werk je liever een lijstje met voorgeschreven taken af? En waarom denken jullie dat dat zo is? Is dat een kwestie van karakter of gewoonte of misschien van bedrijfscultuur? Hoe bevalt je huidige manier van werken? Wat zou je willen blijven doen en wat zou je anders willen zien? Als jullie antwoorden hebben op die vragen, dan hoor ik ze graag. Want ik kan er vast van leren om, al dan niet samen met anderen, nog beter van niets iets te maken.

•