Wat heeft ons toch ooit bezield en wat bezielt sommige architecten nog steeds om mensen te willen laten wonen, werken en herstellen in grote, grijze blokken? En waarom hebben we ooit gedacht dat jonge mensen onderwezen zouden moeten worden in grauwe en en geestdodende dozen? Loop eens rond over de universiteitsterreinen van Utrecht, Amsterdam (VU), Eindhoven of Delft of kijk naar ziekenhuizen en kantoorgebouwen in heel Nederland en je ziet meteen wat ik bedoel.
Ondanks hier en daar een enkele vrolijke noot overheerst het grijs en het grauw en je zou er bijna verdrietig van worden. Dus wat doe ik elke keer dat ik zo’n gebouw tegenkom?
- Ik blijf me verbazen over wat ik zie
- Ik denk aan Otto Waalkes, een Duitse komiek die zijn parodie op Heino en Michael Jackson’s Thriller zelf ooit aankondigde als ‘Das grosse Grauen’
- Ik blijf denken dat het anders kan
Omdat ik ervan overtuigd ben dat een aangename omgeving het welbevinden van mensen, of ze nu ziek zijn of niet, bevordert. Omdat ik geloof dat een inspirerende omgeving mensen eerder aanzet tot creativiteit en reflectie dan dat een een zogenaamde ‘cubicle’ dat doet. En omdat ik geloof dat licht, kleur en speelse ruimtes zorgen voor beter onderwijs en betere prestaties.
Hoe zo’n inspirerende (werk)omgeving er uit zou kunnen zien, dat weet een bedrijf als Google volgens mij al lang. Kijk maar eens hoe zij hun kantoor in Zürich hebben ingericht.
Een ander bekend Nederlands voorbeeld is het Interpolis-kantoor in Tilburg, maar ook daar zie je dat het inspirerende vooral in de binnenkant wordt gezocht. Dat is een mooi begin maar ik denk dat het zowel aan de binnen- en aan de buitenkant moet zitten. Want waarom zou je niet ook aan de buitenwereld tonen waar je voor staat? Zeker wanneer je in je reclames zegt dat je ‘glashelder’ bent? Maar dat terzijde.
Daarom hou ik van een architect als Sjoerd Soeters, die de in Nederland gebruikelijke blokken en dozen weigert te bouwen omdat hij rekening durft te houden met wat huiseigenaren en bewoners eigenlijk willen cq mooi vinden. En dat is maar zelden een blokkendoos en veel vaker een huis zoals kinderen dat tekenen, een huis met een puntdak of een appartement met een balkon.
Modernisme? Is dat nog van deze tijd?
Niettemin lijkt het erop dat we in Nederland nooit zijn losgekomen van het modernisme in de architectuur, dat ‘form follows function’ predikt. Maar het modernisme stamt uit de jaren ‘20-’30 en toen zag de wereld er echt heel anders anders uit dan nu. Het industriële tijdperk hebben we immers achter ons gelaten en we werken al jaren niet meer in fabrieken. En toch worden onze universiteiten, ziekenhuizen en kantoren nog altijd grotendeels als een ‘fabriek’ gebouwd, ingericht en zelfs gerund.
Dat betekent dus dat de functie van de gebouwen veranderd is maar de vorm blijkbaar nooit of slechts incidenteel is mee veranderd. Dat lijkt me in de eerste plaats een gemiste kans voor elke organisatie die denkt überhaupt nog een groot gebouw nodig te hebben om haar klanten/leerlingen/studenten/patiënten tevreden te stellen cq om werk gedaan te krijgen.
In de tweede plaats lijkt me dat een geweldige uitdaging voor architecten. Want door de wensen van hun klanten te blijven negeren en stug vast te blijven houden aan het modernisme halen ze in mijn ogen hun eigen principe ‘form follows function’ onderuit. Maar wie weet beginnnen zij zelf zo langzamerhand in te zien dat het tijd is voor iets anders want afgelopen week kwam ik zowaar het bovenstaande bericht tegen op Architectenweb.
En nu maar hopen dat dit signaal ook wordt opgepikt door de Nederlandse architectuuropleidingen want daar zitten tenslotte de architecten van de toekomst. Makkelijk zal dat trouwens niet gaan, want raad eens in wat voor gebouwen deze opleidingen zitten…
9 reacties op dit bericht
Helemaal juist!
Dit proberen wij in ons concept voor het Centrum voor Jong Ondernemerschap (www.cvjo.nl) als uitgangspunt te houden.
Treed uit het verwachtingspatroon en creëer je eigen wereld. Durf anders te zijn dan de rest, niet als doel maar als gevolg van je eigen wezen.
Leen Zevenbergen zei op de MKBkr8 Centrale: doe eens een beetje gek! Begin maar eens om bij een vergadering op een andere plek te gaan zitten dan “normaal”. Je moet wel kleine stapjes nemen… Maar hij concludeerde zelf al dat 99% van de aanwezigen dat waarschijnlijk niet zou doen.
Hoe dan ook, de verandering begint (zoals altijd) bij jezelf: als de vraag naar nieuwe inspirerende ruimtes toeneemt dan moeten uiteindelijk de marktleiders wel reageren… er staan “gelukkig” al veel grijze gebouwen leeg!
Ik vind het wel wat hebben voor een universiteit als de schoonheid van binnen zit, als je iets langer moet kijken om het te herkennen. Op een enkele ruimte (zie onder) na valt dat helaas ook tegen op de VU. http://www.mobypicture.com/user/henkrik/view/5613180
Als ze nu eens dat dakterras openen.. De UvA heeft trouwens enkele prachtige panden in het centrum (naast het minder inspirerende Roeterseiland).
@Rolf: Dank voor je aanvulling en succes met het uitwerken van je concept!
Je stukje is me uit het hart gegrepen.
Ik herinner me hoe ik als 13-jarige stond te kijken naar de nieuwbouw-in-aanbouw van onze scholengemeenschap, en heel naïef dacht: ‘Dat grijs, daar komt natuurlijk nog een kleurtje op.’ Niet dus.
Nu, ruim 30 jaar later, wordt in mijn huidige omgeving een nieuwe vestiging van de Hogeschool Utrecht neergezet, die er aanvankelijk erg betonnerig uitzag. Maar zie: het gebouw is inmiddels met fleurige rode platen bekleed. Het blijft een moloch, natuurlijk, maar toch een relatief speelse. Kijk maar: http://tinyurl.com/y9dwdbt
@Henk-Rik: Dat schoonheid van binnen zit en dat je iets langer moet kijken, daar kan ik me heel goed iets bij voorstellen. Bijvoorbeeld door een gebouw zo te makendan dat het uitnodigt om ontdekt te worden maar dat vind ik nog altijd iets anders dan zo’n grauwe blokkendoos neerzetten.
@Ongast: Ben ook blij met dit soort uitzonderingen op de regel en ik hoop, met jou, dat het er snel meer worden!
Ik ben het eens met je verhaal. Sinds bijna drie jaar werk ik in een schitterend gebouw van de Hogeschool van Amsterdam aan het Rhijnspoorplein in Amsterdam en dat draagt zeer bij tot mijn werkplezier. Maar waar jij pleit voor afwijkende en speelse gebouwen, is dit gebouw een heel klassiek jaren twintig gebouw dat met veel respect voor de oorspronkelijke architectuur aangepast is aan de eisen van nu. Bijkomend voordeel: omdat het zo’n mooi gebouw is, dat bovendien goed onderhouden wordt, maken studenten en collega’s ook minder troep en wordt er niets vernield.
Dit gebouw is en van de eerste gebouwen van de Amstelcampus van de HvA/Uva die hier gaat komen. Er zijn gelukkig dus ook tegenbewegingen.
@Lisette: Omwille van de discussie heb ik één en ander wat zwart-wit gesteld hierboven maar ben zeker ook een voorstander van oude karakteristieke gebouwen hergebruiken zoals jij dat beschrijft. Kom dus graag een keer bij je kijken als ik weer eens in A’dam ben.
@jaqueline altijd welkom natuurlijk!