Meer rechts dan links: Het het nieuwe denken

Mensen die mij wat beter kennen zullen ongetwijfeld geneigd zijn mij als ‘links’ te betitelen. Bijvoorbeeld omdat ik uit milieu-overwegingen geen auto heb en niet of bijna nooit vlieg. Of omdat ik geen vlees eet en over het algemeen erg begaan met andere mensen en ook met de wereld als geheel. En dat zijn allemaal eigenschappen die passen bij- laten we voor het gemak zeggen- groenlinkse levensstijl. Of bij wat onderzoeksbureau Motivaction de Postmaterialist noemt.

Maar zoals dat gaat met hokjes blijkt ook dit linkse hokje maar een willekeurig hok te zijn want als ik het boek ‘A Whole New Mind- Why Right-Brainers will rule the future’ mag geloven dan ben ik minstens net zo ‘rechts’ als ‘links’. En alleen daarom al wil ik aandacht besteden aan dit boek dat een interessante kijk heeft op het nieuwe denken.

De belangrijkste gedachtengang van ‘A Whole New Mind’ is dat we als mensheid ons al heel lang vooral door onze linkerhersenhelft- die staat voor logica, analyse en lineair denken- hebben laten leiden. En dat is ook niet vreemd want tot halverwege de vorige eeuw beschouwde ook de wetenschap juist die hersenhelft als bepalend voor ons mens-zijn.

De rechterhersenhelft- die staat voor synthese, verhalen vertellen en het grote plaatje zien- leidde al die tijd een kwijnend bestaan, werd als minderwaardig gezien en daarom min of meer genegeerd. Maar daarin komt langzaam verandering omdat we, volgens Pink, gaan van het informatie-tijdperk waarin de zogenaamde kenniswerker (= L) een belangrijke rol in de economie speelt naar een het tijdperk van de concepten. En daarin is meer vraag naar en meer plaats voor mensen die conceptueel kunnen denken (= R): Dat wil zeggen, de niet voor de hand liggende verbanden kunnen leggen, de grote lijn kunnen zien, zaken op een net even andere manier bekijken en dat ook aan anderen kunnen uitleggen, met name door het vertellen van verhalen.

Het conceptuele tijdperk

De uitdaging ziet Pink dan ook in het jezelf staande houden in dit conceptuele tijdperk ofwel ‘the age of art and the heart’. Want zelfs al bezitten alle mensen een rechterhersenhelft, de meeste van ons lijken die te zijn vergeten. Dat heeft zijn oorzaak in het bestaande opvoedingstraditie en onderwijssysteem. En vervolgens wordt ook in de gangbare bedrijfs en organisatiecultuur de nadruk gelegd op het lineaire en logische denken, op focus en analyse. Kortom, er is al die ‘levensfases’ weinig of geen ruimte voor empathie, spel en een wijd uitwaaierende blik.

Pink ziet 3 oorzaken voor de geleidelijke opmars van de rechterhersenhelft-denkers te weten:

1. Azie: Omdat veel van de progammeer- en anderszins ‘linksgeoriënteerde’ werkzaamheden langzamerhand naar Azië overgeheveld worden
2. Overvloed: Omdat we in de Westerse wereld welvarend zijn en aan materiele goederen geen gebrek hebben gaan velen van ons op zoek naar zingeving, betekenis
3. Automatisering: Omdat er niet alleen veel linker hersenhelft- werkzaamheden naar Azië verplaatst worden maar ook al in een eerder stadium door computers zijn overgenomen

En hij ziet 6 ‘attitudes’ die je erbij kunnen helpen om te ‘overleven’ in dit nieuwe tijdperk, dat voor sommigen van ons-en ik ben er daar één van- juist komt als een bevrijding. Want, en dat zal duidelijk zijn na het lezen van deze blopost, ik blijk dus juist behoorlijk ‘rechts’ te zijn.

6 Attitudes

HiHa, John Körmeling, 1992, Van Abbemuseum

Maar terug naar de 6 ‘attitudes’ die ik hieronder kort benoem en waar ik ook verderop in dit artikel wat dieper in zal gaan omdat ze in mijn ogen meer of minder-dat hangt van de individuele mens af- bruikbaar zijn om je rechterhersenhelft meer aan het woord te laten komen.

1. Design: Biedt naast functionionaliteit ook design = beleving want door de overvloed aan producten is dat een factor waardoor we ons laten leiden in onze keuzes
2. Verhalen (vertellen): Mensen onthouden een (persoonlijk) verhaal veel beter dan feiten en argumenten. Vertel dus verhalen en maak gebruik van de kracht van metaforen
3. Symfonie: Kijk niet alleen maar met een focus en ‘klein’ maar componeer een ’symfonie’ en kijk groot, zelfs holistisch. Voeg dingen samen en probeer zo verbanden te leggen die niet voor de hand liggen
4. Empathie: Benader zaken en mensen niet uitsluitend op basis van logica maar gebruik ook je gevoel en je inlevingsvermogen. Dat wordt belangrijker omdat het iets typisch menselijks is dat vooralsnog niet door technologie overgenomen kan worden
5. Spel: Werk en spel zijn niet elkaars tegenstelling, integendeel, ze vullen elkaar aan: Mensen bloeien op als ze kunnen lachen met elkaar, als er aandacht is voor blijdschap en vrolijkheid en als er tijd is voor speelsheid en spel, ook of juist op het werk.
6. Zingeving: Materie en goederen hebben we in onze Westerse wereld genoeg en zo zijn we inmiddels op zoek naar zingeving en betekenis in het leven en naar manieren van zelfexpressie. Maak daar ruimte voor en laat het toe als je er behoefte aan hebt. (zie daarvoor ook de behoeften-pyramide van Maslow)

‘En En’ en niet ‘Of’

Wat me aanspreekt in Pinks betoog is dat hij, net als ik zelf in mijn human to human marketing visie, ervan overtuigd is dat we als mens al deze ‘attitudes’ al in ons dragen. Dat maakt ze dus haalbaar voor velen van ons maar het vraagt uiteraard wel een inspanning voor hen bij wie ‘links’ de baas is geworden.

Wat me ook bevalt is dat hij (en het feit dat ik dat zo zie bewijst al weer dat ik meer met rechts dan met links denk, want ‘rechtse’ mensen denken vaak in ‘en en’ in plaats van ‘of’ maar dat terzijde) de nadruk legt op het combineren van links en rechts. Rechts en links vervangen elkaar dus niet maar zijn samen sterk. Het is echter wel zo dat rechts volgens Pink links naar de achtergrond zal verdringen terwijl het eeuwen andersom is geweest. Misschien is dit te beschouwen als een revanche van rechts op links maar dat het gaat gebeuren staat voor Pink vast.

Ik geef hem daarin gelijk. Niet alleen omdat ik zelf zo ‘rechts’ blijk te zijn maar omdat ik zie wat er om me heen gebeurt: Ik zie dezelfde grote lijn en de door hem genoemde oorzaken Azie/Overvloed en Automatisering maar vooral de kansen in de 6 attitudes.

En ik handel er inmiddels ook naar. Noem het rechts of links, noem het klantropoloog of human to human marketing, business inspirator of innovator, noem het conceptueel of holistisch, dat maakt me niet zoveel uit. Het gaat erom dat ik het zo voel en er dus mee aan de slag ben gegaan.

Als je er zelf ook mee aan de slag wilt gaan en daarbij hulp of advies nodig hebt of praktische tips zoekt, laat me dat dan weten. Want ja, ik vertel graag verhalen, zie dingen die je zelf misschien nog niet ziet en samen lachen, spelen en werken doe ik ook graag.