Ergens hier in een virtuele la ligt nog een werkende demo van de ‘bank van de toekomst’ die ik ooit met een aantal andere business innovators maakte voor mijn toenmalige werkgever ING/Postbank. En zelfs al zijn we jaren verder nu, de bank die wij toen voor ons zagen, die is er nog altijd niet. Hier en daar is er ongetwijfeld een deel van uitgevoerd maar het totaalconcept dat eraan ten grondslag lag, dat ben ik nog nergens tegengekomen. Want innovaties gaan traag in bankenland. Er werd meestal geen noodzaak tot veranderen ervaren omdat er zo al geld genoeg verdiend werd en het aantal klanten dat overstapte naar een andere bank was minimaal.
Als ik nu opnieuw zo’n werkende demo van de bank van de toekomst zou maken, dan zou die er qua functionaliteit al weer anders uit komen te zien maar zou ik wel vasthouden aan de klantropologische gedachtengang erachter. Inmiddels is immers gebleken dat het bankieren van de grote getallen, zoals ik het voor het gemak maar even noem, toch niet zo’n goed idee was. En zo kon het gebeuren dat er uiteindelijk zelfs een adviescomissie moest komen die een rapport schreef waarvan de hoofdconclusie luidde ‘Stel het belang van de klant weer voorop’.
Gelukkig denken er nog meer mensen na over de bank van de toekomst en één van die mensen is Nassim Nicholas Taleb, auteur van het boek ‘The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable‘. Dat boek heb ik al maanden in huis zonder het gelezen te hebben, maar nu ik zijn 10 principes voor een ‘zwarte zwanenbestendige wereld’ tegenkwam in dit Financial Times artikel, nu ligt het op mijn leestafel. Want wat hij precies bedoelt met die zwarte zwanen, dat is me ook na het lezen van dat artikel nog niet helemaal duidelijk en dat wil ik alsnog weten.
De 10 principes
Maar zijn 10 principes, die overigens niet uitsluitend gericht zijn op banken, geven alvast een mooie, algemene aanzet tot een duurzamere economie en een wereld waarin ‘entrepreneurs, not bankers, take the risks and companies are born and die every day without making the news’.
Ik vond ze zo interessant dat ik ze graag met jullie wil delen dus ik noem ze hieronder en ik geef er meteen een vrije Nederlandse vertaling bij:
1. What is fragile should break early while it is still small. Laat iets wat breekbaar is breekbaar zijn zodat het breekt als het nog klein is. Niets zou ooit zo groot mogen worden dat het te groot is geworden om ‘om te vallen’.
2. No socialisation of losses and privatisation of gains. Nationaliseer wat financieel ondersteund moet worden maar laat hetd daarbij en laat de rest vrij en klein zijn en risico nemen.
3. People who were driving a school bus blindfolded (and crashed it) should never be given a new bus. Het is belachelijk en onverantwoord om diezelfde mensen die eerder met hun ogen dicht een bus vol met kinderen het ravijn in reden opnieuw achter het stuur van zo’n bus te zetten. Zoek in plaats daarvan mensen met schone handen die hun ogen wel open houden.
4. Do not let someone making an “incentive” bonus manage a nuclear plant – or your financial risks. Kapitalisme gaat over beloning en bestraffing en echt niet alleen maar over beloning en dat leek wel eens vergeten te worden in de afgelopen jaren. Dus beloon goed en bestraf slecht gedrag of doe helemaal niet meer aan bonussen en incentives.
5. Counter-balance complexity with simplicity. Laat simpele financiele producten een tegenhanger zijn voor de complexiteit die we toch al kennen door de verregaande globalisatie en de netwerkeconomie. En vermijd het teren op vreemd vermogen.
6. Do not give children sticks of dynamite, even if they come with a warning. Stop met het verkopen van producten die niemand, ook de verkopende partij zelf niet, begrijpt en bescherm daarmee zowel de klant als de verkoper tegen zichzelf.
7. Only Ponzi schemes should depend on confidence. Governments should never need to “restore confidence”. Overheden en regeringen kunnen geruchtenstromen met slecht nieuws nooit stoppen want ze zijn inherent aan het complexe en ondoorzichtige financiële systeem dat ontstaan is. Verander dus het systeem.
8. Do not give an addict more drugs if he has withdrawal pains. De kredietcrisis is geen tijdelijk probleem, maar een structureel en dat wordt niet opgelost door nog meer krediet te verstrekken. Wat we nodig hebben is een echt ‘afkickprogamma’.
9. Citizens should not depend on financial assets or fallible “expert” advice for their retirement. Burgers zouden zich alleen maar druk hoeven te maken over hun eigen zaken, waar ze wel invloed op hebben en niet over hun investeringen, waar ze zelf weinig of geen invloed op hebben.
10. Make an omelette with the broken eggs. Deze crisis aanpakken en oplossen vraagt om meer dan hier en daar een pleister plakken om de boel bij elkaar te houden. We moeten echt over naar een ander systeem en we zullen eraan moeten wennen dat onzekerheden blijven bestaan ookal zullen ze er anders uitzien. Want er zal meer breken als het nog klein is en dat zal dan veel minder opzien baren.
Met of zonder zwarte zwanen
Samenvattend stelt Taleb vervolgens ‘Then we will see an economic life closer to our biological environment: smaller companies, richer ecology, no leverage…In other words, a place more resistant to black swans.’
En dat beeld spreekt mij, als klantropoloog, erg aan, met of zonder zwarte zwanen. Maar zodra ik wel weet wat zo’n zwarte zwaan nu inhoudt-want ik ga zometeen in het boek beginnen- dan zal ik deze blogpost direct bijwerken met een definitie cq mijn interpretatie ervan. Wordt vervolgd dus deze blogpost over de bank van de toekomst.
