In het NRC van afgelopen donderdag las ik weer eens over het onverwachte en relatief ‘jonge’ succes van SMS: 15 jaar geleden werd er voor het eerst, bij wijze van proef, een sms verstuurd en tegenwoordig zijn het er waarschijnlijk (de geleerden zijn het er niet helemaal over eens) jaarlijks zo’n 2 a 3 biljoen wereldwijd.
Na het lezen van dat NRC-artikel ging ik op zoek naar het boek ‘Why things bite back’ dat ik een aantal jaren geleden kocht.
Daarin worden allerlei voorbeelden genoemd worden van (min of meer) technologische innovaties met onverwachte uitwerkingen. Vandaar ook de ondertitel ‘ Technology and the Revenge of Unintended Consequences’. Het boek kon ik overigens niet vinden, blijkbaar heb ik het uitgeleend en jammer genoeg weet ik niet meer aan wie…
Maar ook zonder boek er schoten me een paar voorbeelden te binnen van onbedoelde effecten van innovaties:
- Zo herinner ik me een diner bij een Amerikaans gezin waarbij de gastvrouw zei dat ze Diet Coke schonk zodat we als dessert tenminste een Ice-Mars konden eten
- Of neem het fenomeen dat er meer ongelukken gebeuren op verlichte snelwegen. Omdat automobilisten zich daar veiliger voelen en daardoor harder en risiscovoller gaan rijden
- Weer een ander voorbeeld is het ooit voorgestelde verkeersverbod voor iPod- luisterende voetgangers en fietsers in o.a. Amsterdam en New York
- Verder kan ik me voorstellen dat ook het ‘afkopen van je schuldgevoel’ door het planten van bomen (via Trees for Travel b.v.) reizigers juist meer zal doen vliegen
Al met al komt het erop neer dat we als mensen vaak, met de beste bedoelingen uiteraard, een nieuw product of dienst bedenken en invoeren maar van te voren gewoon weg niet kunnen overzien waar dit toe zou kunnen leiden. Dat komt naar mijn idee deels doordat je pas merkt hoe gebruikers met je innovatie omgaan als ze hem veelvuldig en echt gaan gebruiken. En ook omdat we blijkbaar onze eigen menselijke creativiteit en inventiviteit lijken te onderschatten.
Waardoor we niet konden vermoeden dat SMS 15 jaar na het ‘onstaan’ ervan werkelijk voor van alles en nog wat gebruikt wordt: Van een bioscoopkaartje kopen tot je banksaldo checken, van reisinformatie ontvangen tot stemmen op kandidaten, van gedichten schrijven tot ‘gewoon even gezellig’ smssen.
Wat dat onderschatten van de menselijke creativiteit -in het gebruik van een product of dienst- betreft, is web 2.0 met zijn open source, co-creation, crowd-sourcing, mash-ups en wiki’s etc. mogelijk en hopelijk een eye-opener. Want als daar iets uit blijkt dan is het dat we met zijn allen inderdaad creatief en vindingrijk zijn. Al zijn er anderen, zoals Andrew Keen, die juist web 2.0 zien als iets dat terugbijt…
